شهرستان نیکشهر - بلوچستان


بلوچستان
قالب وبلاگ
نويسندگان

 

 

 شهرستان نیک شهر با وسعت 23930 کیلومتر مربع وجمعیت 149419 نفر شامل پنج شهر نیک شهر ، قصر قند ، فنوج بنت ولاشار شمالی وپنج بخش وپانزده دهستان و816 پارچه آبادی است.شهر های مزبور دارای طرحهای هادی بوده ونیک شهر با حدود 8650 نفر جمعیت مرکز شهرستان است.

تعداد آثار شناسایی شده شهرستان حدود 29 اثر است که از این تعداد تاکنون تعداد سه اثر شامل: تپه دمبیگان،تپه سیاهبون وجا دختران در لیست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.
شهرستان نیکشهر درقسمت جنوب شرقی ایران با وسعت 23930 کیلومتر مربع وجمعیت 128901 نفر ( براساس سرشماری سال 75) در جنوب شهرستان ایرانشهر، شمال چابهار غرب شهرستان سرباز بین 26 درجه و12 دقیقه عرض شمالی و60 درجه و12 دقیقه طول شرقی گرینویچ واقع شده است0
شهرستان نیکشهر از نظر وسعت سومین شهرستان استان بعد از ایرانشهر وزاهدان بوده وشامل سه شهر نیکشهر، قصر قند وفنوج ، 16دهستان و 816 پارچه آبادی است 0 آب وهوای شهرستان گرمسیری بوده، ودر این نوع آب وهوا بیشترین نوع محصولات کشاورزی قابل کشت وبرداشت بوده، طوریکه نام هندوستان کوچک براین منطقه نهاده اند0



شرح آثار تاریخی شهرستان :

شهرستان نیکشهر در بردارنده 42 اثر تاریخی وفرهنگی از دورانهای مختلف بوده که از مجموع این اثار سه اثر ( تپه دمبیگان ، تپه سیاه بن ومحوطه چهل دختران)درفهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. از نظر وجودآثار تاریخی وفرهنگی شهرستان نیکشهر منطقه ای دست نخورده بحساب می آید تاکنون کارهای علمی وتحقیقاتی در این منطقه انجام نشده و برای اولین بار کار بررسی وشناسایی توسط اشتاین در سالهای قبل از انقلاب اسلامی ودومین بار کار بررسی وشناسایی آثار منطقه در شهریورماه 1380 توسط مدیریت میراث فرهنگی استان به سرپرستی آقای شیرازی انجام شد.

تپه دمبیگان:

تپه دمبیگان در جنوب شرقی قصرقند درارتفاع 475 متری از سطح دریا بطول تقریبی 1000 متروعرض 700 متر با جهت شرقی – غربی واقع شده است سطح محوطه پوشیده از قطعات سفالی منقوش به نقوش برجسته ونقوش تزئینی نقاشی شده وساده می باشد.

سفالهای سطحی محوطه از نوع سفالهای دست ساز خشن وچرخ ساز میباشند از این نوع سفالهای میتوان از خمره هایی نامبرد که قطعات شکسته آنهادر سطح محوطه بوضوح قابل رویت میباشند.

در قسمت جنوب غربی محوطه در حاشیه رودخانة پاسک تپة طبیعی از نوع رسوبی وجود دارد که در قسمتهای مختلف آن آثاری از قطعات سفالی ظروف شکسته به چشم می خورد.ظروفی از قبیل کاسه،لیوان و..... که مزین به نقوش تزئینی از جمله نقوش هندسی و نقش بز است.در سطح محوطه آثاری از معماری نیز به چشم می خورد. که به صورت دیوارهای سنگ چین شده در ابعاد مربع مستطیل می باشد تپه دمبیگان مربوط به دورة اشکانی بوده که آثاری از دوران اسلامی نیز در سطح محوطه دیده می شود .

تپه سیاه بن:

تپه سیاه بن در قسمت شمال شرقی قصرقند در ارتفاع 530 متری از سطح دریا واقع شده است درمسیر جاده قصر قند هلیچگان کوه سنگی سیاه رنگی به ارتفاع تقریبی 20 متر در سمت غربی جاده بوده که معروف به کوه سیاه می باشد و زمینهای اطراف آن به سیاه بن معروف اند.تپه سیاه بن به صورت دوتپه مجزا ازهم غربی یا شرقی به فاصلة 200 مترا زیکدیگر می باشد.

سیاه بن غربی :

این محوطه دایره ای شکل با قطر 75 متر بصورت جزیره ای در میان زمین های کشاورزی واقع شده است0 در سطح محوطه آثاری از معماری بچشم می خورد که در ساخت آن بیشتر از سنگهای رودخانه ای استفاده کرده اند0 بیشترین آثار سطحی محوطه قطعات شکسته سفالی بوده که از نوع سفالهای قرمز رنگ وخاکستری که هر دو دسته مزین به نقوش هندسی بوده وسفالهای خاکستری علاوه بر نقوش هندسی به نقوش گیاهی وحیوانی از جمله نقش بز، صلیب وگل هشت پر مزین می باشند0 علاوه بر سفالهای خاکستری وقرمز رنگ سفالهای لعابدار وقرمز رنگ ، آبی – سبز و فیروزه ای نیز درسطح محوطه قابل مشاهده است.

سیاه بن شرقی:

در قسمت شرقی جاده هلیچگان به قصرقند واقع شده است ودارای قطعات سفالی سطحی از نوع سفالهای خاکستری وقرمز منقوش به نقوش حیوانی، گیاهی وهندسی می باشد0از جالبترین وبا اهمیت ترین نقوش روی سفالهای این محوطه نقوش بزها به صورت جمعی در حال جست و خیز می توان نام برد0 از انواع ظروف این محوطه می توان به کاسه، فنجان ، لیوان و000 اشاره کرد که با ظرافت خاصی ساخته وتزئین شده اند.

محوطه چهل دختر:

محوطه چهل دختر ( جادختران) در قسمت غربی نیکشهر ورودخانه گنگ در ارتفاع 458 متری از سطح دریا واقع شده است. این محوطه مربوط به دوران اسلامی بوده، دارای آثار سطحی از نوع سفالهای قرمزرنگ ساده ومنقوش مزین به نقوش هندسی می باشد . علاوه بر سفالهای قرمز رنگ ،می توان به سفالهای لعابدار دوران اسلامی این محوطه اشاره نمود. از آثار معماری می توان به بناهای مربع ومستطیل شکل وهشت ضلعی نام برد.

مصالح بکار رفته در آنها آجر سفال قرمز رنگ وساروج می باشد. این محوطه برای اولین بار توسط اشتاین گمانه زنی شد .برخی از این محوطه به نام معبـــد گبرها یاد میکنند.

باتوجه به آثار سطحی محوطه های شهرستان نیکشهر که بیشتر از نوع سفالی قرمز رنگ وخاکستری منقوش به نقوش هندسی وحیوانی وگیاهی بوده اند می توان گفت این آثار مربوط به دوران پیش از تاریخ ودوارن تاریخی بوده وبا توجه به شباهتی که میان آثــــار محوطه های شهرستان نیکشهر وتپه های دامن وبمپور وجود دارد می توان به ارتباط فرهنگی که این مناطق با همدیگر داشته اند پی برد.

سنگ نگاره ها ( نقوش کنده ها)

نقوش کنده بیشتر در شهرهای قصرقند، بنت و نیکشهردیده می شودکه با توجه به نوع نقوش آنهارا می توان به دو دسته نقوش حیوانی و نقوش انسانی تقسیم کرد.

الف- نقوش حیوانی : از جمله این نقوش نقش اسب می باشد که به صورت خلاصه شده ودر برخی موارد طبیعی تر نمایش داده شده اند . از نقوش اسب می توان از نقشی که در آن دو اسب که ارابه ای به آنها بسته شده ومی کشند یاد کرد. از نقش های دیگر اسبی است که با سوار در حال تاختن می باشد.

از نقوش حیوانی دیگر می توان از نقشهای گاو، شتر دو کوهانه، ،گاو کوهاندار ، روباه ، سگ ، بزهای کوهی وشیر یا ببر نیز یاد کرد. از نقشهای شیر می توان به نقش شیر در حال شکار وصحنه های شکار نام برد.

ب- نقوش ا نسانی

این نقوش کنده کاری شده انسانها را در حال مبارزه با یکدیگر شکار حیوانات از جمله بزکوهی وهمچنین درحال سوار کــاری نشان می دهد. این نقوش کنده ها شبیه به نقاشیهای غار میرملاس درکوهدشت لرستان می باشد.

قلاع ساخته شده در سطح شهرستان:

این قلعه ها بعنوان مرکز شهر در دوران اسلامی ساخته شده اند وتا اواسط حکومت پهلوی خانهای منطقه در آنها سکونت داشته اند. بیشتر این قلعه ها بصورت بناهای سه طبقه ساخته شده و دارای دو مسجد یکی در قسمت مرکزی ودیگری در قسمت شمالی خارج از حیاط اصلی قلعه بوده اند0 بیشترین تزئینات این بناها ، تزئینات دندان موشی و مثلثهای زیگراکی وبرجسته کاری در اتاقهای حاکم نشین بوده اند.

با توجه به اینکه مصالح بکار رفته در ساخت این بناها خشت خام وگل بوده بعلت فرسایش عوامل طبیعی بصورت تلهایی از خاک درآمده اند. وفقط در بخش لاشار واسپکه بعلت مسکونی بودن وباز سازی مکرر تاکنون سالم مانده اند.


گذری برنیکشهر
نیکشهر تا زمان رژیم پهلوی اول " گِه " نام داشته است به معنی گهتر و بهتر . نیکشهر یا "گِه" بکسره گاف به معنی "به" یا بهتر و" نیک " کلمه مذکور معنا می دهد.در کتب تاریخی عربی بعضی تاریخ نویسان از نام های « قیقان ، حی ، گزبون ، شهرگرد ، کدوگاه» نام برده اند که بعضی ها برگردان فارسی شده اند. علی اکبر دهخدا در فرهنگ لغت خود " گِه " را از توابع چابهار می نامد.

بخش مرکزی نیکشهر در سال 1324 با چهار دهستان "مهبان ، هیچان ، چاهان و مخت" تاسیس گردید. بر اساس آخرین سرشماری آماری نفوس جمعیت دارای 51049 نفر قریب یک سوم جمعیت شهرستان را تشکیل می دهد. مساحت آن 6352 کیلومتر مربع است که یک چهارم وسعت شهرستان می باشد. 5 دهیاری فعال در مراکز دهستانها ، با توجه به جایگاه دهیاریها در توسعه و عمران روستایی تشکیل شده است. بخش مرکزی نیکشهر دارای 71 شورای روستائی فعال می باشد.

از نظر وضعیت جغرافیایی نیکشهر از شمال و شمال شرقی به ایرانشهر و از جنوب و جنوب شرقی به چابهار و از غرب با استان کرمان همجوار است. نیکشهر در قسمت جنوب شرقی ایران ، در جنوب ایرانشهر، شمال بندر چابهار ، غرب سرباز ، بین 26 درجه و 12 دقیقه عرض شمالی و 60 درجه و 12 دقیقه طول شرقی گرینویچ و در ارتفاع 450 متری از سطح دریا واقع شده است. از کل جمعیت 184123 نفری شهرستان فقط 7/16 درصد آن در بخش مرکزی سکونت دارند. بخش مرکزی نیکشهر ما بین دو رودخانه گُنگ و کشیگ "کشیک" قرار دارد که این دو رودخانه در انتهای جنوبی باغات و نخلستانهای شهر در قسمت جنوب غربی ، در آنجا کهنسالترین درخت به نام "چیچک" (تمبر هندی) به هم می پیوندند. این در وضعیت شکلی مثلث و سفره های زیر زمینی آن تحت تاثیر رودخانه کشیک می باشد که آب شرب مصرفی اهالی شهر از چاههایی که در این رودخانه حفر شده اند تامین می شود. در واقع به وسیله همین رود است که آب آن به زیر زمین شهر تزریق و نفوذ می کند تا چاهها و قنوات شهر از آن تغذیه شوند اما رودخانه گنگ در سطح پاینتری از شهر قرار گرفته و تاثیر چندانی برای شهر ندارد بجز فوایدی که روستاهای پایین دست خصوصا روستای جلائی کلگ از آب آن می برند ، ندارد."رشکی" یکی دیگر از رودخانه های کوچک شهر است که بطرف جاده بخش بنت واقع می شود پلی فلزی بر روی آن احداث شده است که نیکشهر را به روستاهای بخش بنت و حومه متصل می کند. گرچه فوائد چندانی برای ساکنان شهر ندارد ولی با احداث دو سیل بند سنگ و سیمانی توسط جهاد کشاورزی در دو شاخه آن که در پشت دبیرستان پسرانه امام خمینی «ره» واقع شده ، صفا و صمیمت خاصی به شهر بخشیده که اکثرا بعد از عصر بازدید کنندگان زیادی را به طرف خودش می کشد. خصوصا در مواقع بارندگی و جاری شدن سیل و سرریز شدن آب از سیل بندها بیشتر اهالی به تماشای آن می روند. سرزمین فعلی نیکشهر به گفته تاریخ نویسان خصوصا عطامحمد شریف 70 ساله که جزوات و اطلاعات زیادی حتی درباره تاریخ بلوچستان و بلوچها دارد ، می گویند خاک رسوبی زراعی محل از دو رودخانه " گنگ و کشیگ" است که در زمان بسیار دور حدود 10 میلیون سال پیش بستر رودخانه های مذکور بوده تا اینکه مسیر آن کاملا به بستر امروزی تغییر یافته است.

نیکشهر یکی از آبادیهای اولیه ای است که پس از دوران کوچ نشینی و دامداری ایجاد گردیده است. زمین های آن بیشتر پلکانی بوده با شیب تند و به سبب داشتن آب فراوان و وجود چشمه سارها که حتی در خشکسالی بعضی بی آب نشدند ، باعث گردید مردمان اولیه در این محل سکونت دائمی اختیار کنند. به همین دلایل بود که بعدها بعنوان یکی از مراکز مهم مکران به حساب آمد که به نوعی مرکز مکران قرار گرفت.

نیکشهر

 

تکوین تاریخی شهر نیکشهر

نیکشهر یکی از آبادیهای اولیه ای است که پس از دوران کوچ نشینی و دامداری ایجاد گردیده است و به سبب داشتن آب فراوان و وجود چشمه سارها که حتی در خشکسالی بعضی بی آب نشدند، باعث گردید مردمان اولیه دراین محل سکونت دائمی اختیار کنند به همین دلایل بود که بعدها بعنوان یکی از مراکز مهم مکران به حساب آمد. که به نوعی مرکز مکران قرار گرفت. این شهرستان در حال حاضر دارای 5 بخش و 15 دهستان می باشدو بخش مرکزی نیکشهر (شهرکنونی نیکشهر) در گذشته از بخشهای شهرستان ایرانشهر و چابهار بود. تا زمان پهلوی «گه» نام داشته است. برخی از تاریخ نویسان عرب نیز از این بخش به نام های «قیقان»، «حی»، «گزبون»، «شهرگرد» و «کدوگاه» یاد کرده اند. دلیل اولیه پیدایش این بخش، گذشتن راه قدیمی زاهدان – چابهار از این منطقه و به تبع آن پدید آمدن آبادی هایی در کنار این راه می باشد که به تدریج شکلی متمرکز به خود گرفتند، پس از مدتی، با تغییر راه قدیم زاهدان – چابهار و عبور آن از جکیگور این شهر که از طریق راه قدیم تغذیه می شده رفته رفته اهمیت خود را از دست داده از رونق افتاد. اما بعدها با احداث راه جدیدی در نزدیکی این شهر دوباره اهمیت پیشین خود را بازیافت و شروع به پیشرفت کرد. از آن پس شهر نیکشهر بار دیگر رو به رشد گذاشت به طوری که در سال 1345 شهرداری نیکشهر تاسیس شد و در سال 1368 نیز مرکز شهرستان شد.

تجمع آثار تاریخی و بافت های مسکونی قدیمی در بخش غربی شهر کنونی، که می توان به قلعه ی نیکشهر، مسجد عبدالقادر، قلعه ی تمپی و درخت کهنسال انجیر معابد (که هم اکنون از بین رفته است) اشاره کرد که نشانی از متمرکز بودن یکجانشینی درگذشته در این ناحیه از شهر می باشد.

نیکشهر تا سال 1355 به عنوان نقطه ای روستایی محسوب می شده است و پس از این سال و در سرشماری 1365  با جمعیتی معادل 4636 نفر بعنوان نقطه ای شهری سرشماری شده است در بازسازی جمعیتی شهرهای استان براساس محدوده سال 1380 که توسط مرکز آمار ایران انجام شده است جمعیت شهر در حدود 5360 نفر یا 744 نفر بیشتر از نتایج سرشماری بازسازی شده است که نشان می دهد بعد از سال 1365 آبادی یا آبادی هایی در شهر نیکشهر ادغام شده اند که آبادی پیربیشک یکی از آنهاست. در هر صورت با احتساب این آبادی، جمعیت نیکشهر در سال 1355 معادل 3291 نفر بوده است که به 13267 نفر در سال 1385رسیده است که در طول دوره 30 ساله 85-1355، جمعیت نیکشهر حدود 4/4 برابر شده است.

موقعیت جغرافیایی(اقلیم و سرزمین)

تقسیمات کشوری

شهرستان نیکشهر با مساحت 22280 کیلومتر مربع در جنوب غربی استان سیستان و بلوچستان قرار گرفته و فاصله مرکز شهرستان تا مرکز استان 653 کیلومتر است. این شهرستان دارای تعداد 5 مرکز شهری و 5 بخش ،15 دهستان و 727 آبادی دارای سکنه است.

عنوان

شهرستان

استان

نسبت شهرستان به استان (درصد)

مساحت (کیلومتر مربع)

22280

187502

88/11

تعداد شهر

5

31

13/16

تعداد بخش

5

36

89/13

تعداد دهستان

15

98

31/15

عوارض طبیعی

رودخانه کشیک و رودخانه کاجو- فنوج تنگ سرحد و ارتفاعات آهوران-فنوج-سفیدکوه در این شهرستان واقع می باشد.

منابع تامین آب و حوزه آبریز و شبکه رودخانه ها

آب این شهرستان از طریق 718 حلقه چاه 185 رشته قنات 66 رشته چشمه با میزان آبدهی 6/76 میلیون مترمکعب و رودخانه های کشیک با میزان آبدهی 18 میلیون مترمکعب متوسط سالیانه تامین می شود.

اقلیم

شهرستان نیکشهر دارای اقلیم بیابانی گرم و خشک می باشد.میانگین بارش سالانه در این شهرستان 118 میلی متر و متوسط دمای آن در سال 82 از 8/48 الی 8/3 درجه سانتیگراد در تغییر است.

 

 

جدول تعداد جمعیت و متوسط رشد سالانه جمعیت شهر نیکشهر 85-1355

شرح

تعداد جمعیت

نرخ رشد

1355

1365

1375

1385

65-1355

75-1365

85-1375

85-1355

شهر نیکشهر

3291

5360

9349

13267

00/5

72/5

56/3

4/4

*منبع- سالنامه آماری استان سیستان و بلوچستان شهرستان نیکشهر

جمعیت شهری :

جمعیت ساکن در شهرها دارای ویژگیهای گوناگونی هستندکه برخی از آنها مانند تعداد جمعیت، تعداد خانوار، ساختار سنی وجنسی، تحولات جمعیتی، وضعیت سواد، ترکیب شغلی جمعیت، میزان های مهاجرت و ...، دربرنامه ریزی فضایی شهرها دارای اهمیت زیادی هستند که دراین جا به طور خلاصه به این ویژگی ها پرداخته می شود.

 

 

جدول تعداد جمعیت شهر نیکشهر 87-1355

شرح

تعداد جمعیت

1355

1365

1375

1385

1388

شهر نیکشهر

3291

5360

9349

13267

15000

* منبع : سالنامه آماری استان سیستان وبلوچستان شهرستان نیکشهر

 

 

 

 

 

جمعیت نیروی انسانی

الف: جمعیت

جمعیت شهرستان نیکشهر در سال 1375 حدود 139419 نفر بوده این رقم در سال 1382 به 164589 نفر رسیده است.تغییرات در سال 1375 ،برابر 4/2 درصد بوده است.

شرح

کل جمعیت

جمعیت روستایی

جمعیت شهری

میزان شهرنشینی(درصد)

شهرستان

164589

123671

40918

9/24

استان

2150009

1084974

1065035

5/49

ب- نیروی انسانی

بر اساس برآورد انجام شده در سال 1382جمعیت فعال این شهرستان *(استان)241923نفر، جمعیت شاغل 225353 نفر به ترتیب روستایی و شهری 1084974و 1065034بوده و ترکیب اشتغال به ترتیب کشاورزی صنعت و خدمات 28و8/24و2/47 درصد می باشد.بر همین اساس نرخ بیکاری 2/19 درصد بوده که نسبت به سال 1375(نرخ بیکاری 9 درصد بوده )،113درصد رشد داشته (2/10 درصد افزایش یافته است )

جمعیت

جمعیت فعال

جمعیت شاغل

نرخ بیکاری (درصد)

ترکیب اشتغال ((درصد))

شهرستان

استان

شهرستان

استان

شهرستان

استان

شهرستان

استان

کشاورزی

صنعت

خدمات

164589

2150009

-----

241923

------

225353

-----

2/19

28

8/24

2/47

 

ویژگی های جمعیت شهری

بر پایه نتایج حاصل از سرشماری 1385، شمار جمعیت شهرستان نیکشهر 188713 نفر بوده است که این میزان حدود 84/7 درصد از جمعیت استان را شامل می شود. مقایسه جمعیت شهرستان در دوره سرشماری (85-1375) نشان می دهد که جمعیت شهرستان طی دوره مزبور از متوسط رشد سالانه ای برابر با 4/2 درصد برخوردار بوده که این نرخ رشد 1 درصد کمتر از  متوسط نرخ رشد سالانه جمعیت استان طی دوره مزبور  بوده است.

 

جدول تعداد جمعیت و نرخ رشد شهرستان نیکشهر 85-1375

شرح *

تعداد جمعیت

نرخ رشد

1375

1385

1385

شهرستان  نیکشهر

148901

188713

4/2

*منبع : سالنامه آماری استان سیستان وبلوچستان شهرستان نیکشهر

از مجموع جمعیت شهرستان 43092 نفر در نقاط شهری و 145442 نفر در نقاط روستایی ساکن بوده و نسبت شهرنشینی و روستانشینی دراین شهرستان به ترتیب 83/22 و 1/77 درصد بوده است که در مقایسه با نسبت های مشابه در کل استان بالا بودن سهم روستانشینی و اهمیت این الگوی زیست در ترکیب اجتماعی جمعیت شهرستان به خوبی نمایان می شود. در آن سال (1385) 61/3 درصد از جمعیت شهری و نیز 05/12 درصد از جمعیت روستایی استان دراین شهرستان ساکن بوده اند.

جدول جمعیت شهرستان نیکشهر به تفکیک شهری ور وستایی 1385 و مقایسه آن با استان

شرح

کل جمعیت

جمعیت شهری

جمعیت روستایی

نرخ رشد  جمعیت

85-75

تراکم نسبی جمعیت

میزان

شهرنشینی (سال85)

1375

1385

استان

2405742

1193198

1206547

4/3

19/9

83/12

60/49

نیکشهر

188713

43092

145442

4/2

68/6

4/8

83/22

* منبع: مرکز آمار ایرا ن

متوسط نرخ رشد سالانه جمعیت شهر نیکشهر در دوره ی سی ساله مورد بررسی در حدود 47/4 درصد بوده است که نرخ رشدی بالاتر از نرخ رشد طبیعی جمعیت است. اندازه این نرخ در سه دهه مورد بررسی متفاوت بوده است.  و از 56/3 درصد در دروه 85-1375 تا 72/5 درصد در دهه 75-1365 در نوسان بوده است. روند تحول جمعیت در سالهای اخیر نشان می دهد که هنگام با کاهش نرخ رشد طبیعی جمعیت و میزان های باروری زنان نرخ رشد واقعی نیز دارای روندی کاهشی خواهد بود

شهرستان نیکشهر در فاصله 587 کیلومتری زاهدان و در جنوب بلوچستان باجمعیتی بالغ بر 148901 نفر میباشد و ارتفاع آن از سطح آبهای آزاد 510 متر میباشد0 متوسط سالیانه دمای هوا در این شهرستان 22/28 و متوسط سالیانه رطوبت نسبی آن 8/36 درصد و میزان بارندگی 7 ماهه اول سال 1382 درآن 6/78 میلی متر بوده است.

سطح زیر کشت محصولات زراعی آن 1950 هکتار و سطح زیر کشت محصولات باغی آن 4614 هکتار میباشد.

محصولات عمده زراعی آن یونجه نیکشهری، که از ذخایر ژنتیکی منطقه با پتانسیل 19-18 چین در سال میباشد شبدر ،یونجه، کلزا و گلرنگ و محصولات عمده باغی ان سیب ، انگور ،مرکبات ،موز ،انبه ،پاپایا، کنار پیوندی و گواوا و انجیر میباشد.

که مواردی چون افزایش سطح زیر کشت و افزایش تولید این محصولات بالاخص نباتات گرمسیری منحصر به فرد و محصولات گلخانه ای از قبیل خیار و فلفل و گوجه فرنگی و پرورش آبزیان گرمابی و دام و طیور و صنایع تبدیلی و تکمیلی بخش کشاورزی ازجمله شیره گیری خرما و فرآوری آن از الکل، قند ، سرکه، تشکیل و ایجاد کارخانه نئوپان از چوب درختان و تنه درخت خرما و فرآوری از آن کارگاههای تولید ترشی انبه، لیمو، آبمیوه گیری، صنایع حصیر و سبد بافی استفاده از برگ (داره) نخل وحشی در رویشگاههای طبیعی آن واستفاده از کلزا روغن در صنایع هواپیماسازی ساخت و انبارهایی جهت نگهداری مواد غذایی چابهار با توجه به شرجی بودن آب و هوای چابهار و مجاورت آن با نیکشهر از استعدادها و پتانسلهای سرمایه گذاری این شهرستان میباشند همچنین از توانمدیهای کارخانه سیمان شهرستان کارخانه سنگ بری و معادن غنی کرومیت منگنز آهن سنگهای نما مرمریت لاشار و خاک رس مناسب ،کارخانه آجرپزی وقطعات بتونی پیش ساخته میباشد.

 

نیکشهر مرکز مکران

مرکز مکران

نیکشهر تا زمان رژیم پهلوی اول " گِه " نام داشته است به معنی گهتر و بهتر . نیکشهر یا  "گِه" بکسره گاف به معنی "به" یا بهتر و" نیک " کلمه مذکور معنا می دهد.در کتب تاریخی عربی بعضی تاریخ نویسان از نام های « قیقان ، حی ، گزبون ، شهرگرد ، کدوگاه»  نام برده اند که بعضی ها برگردان فارسی شده اند. علی اکبر دهخدا در فرهنگ لغت خود " گِه " را از توابع چابهار می نامد.

بخش مرکزی نیکشهر در سال 1324 با چهار دهستان "مهبان ، هیچان ، چاهان و مخت" تاسیس گردید. بر اساس آخرین سرشماری آماری نفوس جمعیت دارای 51049 نفر قریب یک سوم جمعیت شهرستان را تشکیل می دهد. مساحت آن 6352 کیلومتر مربع است که یک چهارم وسعت شهرستان می باشد. 5 دهیاری فعال در مراکز دهستانها ، با توجه به جایگاه دهیاریها در توسعه و عمران روستایی تشکیل شده است. بخش مرکزی نیکشهر دارای 71 شورای روستائی فعال می باشد.

از نظر وضعیت جغرافیایی نیکشهر از شمال و شمال شرقی به ایرانشهر و از جنوب و جنوب شرقی به چابهار و از غرب با استان کرمان همجوار است. نیکشهر در قسمت جنوب شرقی ایران ، در جنوب ایرانشهر، شمال بندر چابهار ، غرب سرباز ، بین 26 درجه و 12 دقیقه عرض شمالی و 60 درجه و 12 دقیقه طول شرقی گرینویچ و در ارتفاع 450 متری از سطح دریا واقع شده است. از کل جمعیت 184123 نفری شهرستان فقط 7/16 درصد آن در بخش مرکزی سکونت دارند. بخش مرکزی نیکشهر ما بین دو رودخانه گُنگ و کشیگ "کشی" قرار دارد که این دو رودخانه در انتهای جنوبی باغات و نخلستانهای شهر در قسمت جنوب غربی ، در آنجا کهنسالترین درخت به نام "چیچک" (تمبر هندی) به هم می پیوندند. این در وضعیت شکلی مثلث و سفره های زیر زمینی آن تحت تاثیر رودخانه کشیک می باشد که آب شرب مصرفی  اهالی شهر از چاههایی که  در این رودخانه حفر شده اند تامین می شود. در واقع به وسیله همین رود است که آب آن به زیر زمین شهر تزریق و نفوذ می کند تا چاهها و قنوات شهر از آن تغذیه شوند اما رودخانه گنگ در سطح پاینتری از شهر قرار گرفته و تاثیر چندانی برای شهر ندارد بجز فوایدی که روستاهای پایین دست خصوصا روستای جلائی کلگ  از آب آن می برند ، ندارد.

"رشکی" یکی دیگر از رودخانه های کوچک شهر است که بطرف جاده بخش بنت واقع می شود پلی فلزی بر روی آن احداث شده است  که نیکشهر را به روستاهای بخش بنت و حومه متصل می کند. گرچه فوائد چندانی برای ساکنان شهر ندارد ولی با احداث دو سیل بند سنگ و سیمانی توسط جهاد کشاورزی در دو شاخه آن که در پشت دبیرستان پسرانه امام خمینیواقع شده ، صفا و صمیمت خاصی به شهر بخشیده که اکثرا بعد از عصر بازدید کنندگان زیادی را به طرف خودش می کشد. خصوصا در مواقع بارندگی و جاری شدن سیل و سرریز شدن آب از سیل بندها بیشتر اهالی به تماشای آن می روند.

سرزمین فعلی نیکشهر  به گفته تاریخ نویسان خصوصا عطامحمد شریف 70 ساله که جزوات و اطلاعات زیادی حتی درباره تاریخ بلوچستان و بلوچها دارد ، می گویند خاک رسوبی زراعی محل از دو رودخانه " گنگ و کشیگ" است که در زمان بسیار دور حدود 10 میلیون سال پیش بستر رودخانه های مذکور بوده تا اینکه مسیر آن کاملا به بستر امروزی تغییر یافته است.

نیکشهر یکی از آبادیهای اولیه ای است که پس از دوران کوچ نشینی و دامداری ایجاد گردیده است. زمین های آن بیشتر پلکانی بوده با شیب تند و به سبب داشتن آب فراوان و وجود چشمه سارها که حتی در خشکسالی بعضی بی آب نشدند ، باعث گردید مردمان اولیه در این محل سکونت دائمی اختیار کنند. به همین دلایل بود که بعدها بعنوان یکی از مراکز مهم مکران به حساب آمد که به نوعی مرکز مکران قرار گرفت.

دریایی مکران:

نام بلوچستان در سنگ نبشته های داریوش بر بیستون و تخت جمشید "مکا" یا "مکران" نوشته شده و از آن به عنوان استان چهاردهم فرمانروایی هخامنشی نام برده شده است (سده ششم پیش از زایش مسیح).

یونانیان باستان در مورد بلوچهای مکران (بلوچستان ) مطالب بسیار زیادی نوشته اند. مورخین مینویسند که نخستین تهاجمی که منجر به کوچ بزرگ آریاها شد هجوم هون های سفید به قسمت باختری رود جیحون بوده که بر اثر آن کوچ بیشینه ساکنین آسیای مرکزی به جانب اروپا آغاز شده است.

در این میان بلوچ ها که ساکنین شرقی دریای خزر بودند به نواحی جنوبی و مرکزی ایران (یزد و کرمان) رانده شدند که بعدها از این نواحی نیز به طرف مشرق و سرزمین خشک و صحاری بلوچستان کوچانده شدند.

فردوسی در شاهنامه به گونه فراگیر در باره تاریخ بلوچ ها نوشته است.

برای نمونه میتوان از جنگ میان بلوچ ها و انوشیروان ساسانی نام برد که فردوسی در باره آن می گوید :

براه اندر آگاهی آمد بشاه                   که گشت از بلوچی جهانی تباه

یا از سربازان بلوچ که در لشکر سیاوش بودند و به جنگ افراسیاب تورانی رفتند ( هم از پهلو و پارس و کوچ و بلوچ ز گیلان جنگی و دشت سروج).

فردوسی برگهای زیادی از شاهنامه را به جنگ ما بین پادشاه ایران زمین (کیخسرو) و پادشاه مکران زمین اختصاص داده است.

رزم کاوس با شاه هاماوران:

 

از آن پس چنین کرد کاوس رای               که در پادشاهی بجنبد زجای

از ایران بشد تا به توران و چین               گذر کرد ازآن پس به مکران زمین

ز مکران شد آراسته تا زره                    میان ها ندید ایچ رنج از گره

چو آمد بر شهر مکران گذر                    سوی کوه قاف آمد و باختر

سپه را سوی زابلستان کشید              به مهمانی پور دستان کشید

ببد شاه یک ماه در نیمروز                    گهی رود و می خواست گه باز و یوز

 

پس به جای دریای عمان میتوان گفت دریای مکران

 

:قلعه های تاریخی مرکز مکران

 

قلعه قَصْرْقَنْدْ:

 

موقعیت جغرافیایى: شهرستان نیکشهر - مرکز بخش قصرقند  قدمت:دوره اسلامى

مشخصات:این قلعه که مخروبه است با استفاده از سنگ، خشت و گل ساخته شده و بر روى یک تپه قرار دارد. در گذشته دور تا دور آن را زمینهاى کشاورزى احاطه کرده ‏اند. از ظاهر بنا برمى ‏آید که قلعه داراى قسمت‏هاى مختلف براى حکام محلى منطقه بوده است. در کتاب باستان‏شناسى و تاریخ بلوچستان به نقل از امان‏ الله جهانبانى آمده است: خود قصرقند پایتخت همه مکران است قلعه محکمى دارد و روى تپه بلندى واقع است و محل نشیمن ضابط است.

 

قلعه هِیْتْ:

موقعیت جغرافیایى: بخش قصرقند - دهستان ساربوگ - روستاى هیت

قدمت:دوره اسلامى

 

قلعه بُگْ:

موقعیت جغرافیایى: بخش قصرقند - دهستان ساربوگ - روستاى بگ

قدمت:دوره اسلامى

 

قلعه شارَکْ:

موقعیت جغرافیایى:بخش قصرقند - دهستان تلنگ - روستاى شارک

قدمت: دوره اسلامى

 

قلعه گِهْ (نیکشهر):

موقعیت جغرافیایى: بخش مرکزى - شهر نیکشهر   قدمت:دوره اسلامى

قلعه پِیْپْ:

موقعیت جغرافیایى: بخش لاشار - روستاى پیپ   قدمت: دوره اسلامى

 

قلعه آبْگاه:

موقعیت جغرافیایى: بخش مرکزى - دهستان هیچان - روستاى آبگاه

قدمت: دوره اسلامى

 

قلعه اِسْپَکِه:

موقعیت جغرافیایى: شهرستان نیکشهر - مرکز بخش لاشار  قدمت:دوره اسلامى

 

قلعه سُرُمیچْ:

موقعیت جغرافیایى:بخش فنوج - روستاى سرمیچ  قدمت: دوره اسلامى

 

قله چانْفْ:

موقعیت جغرافیایى: بخش لاشار - دهستان چانف - روستاى چانف

قدمت:دوره اسلامى

 

قلعه مِسْکوتانْ:

موقعیت جغرافیایى:بخش فنوج - دهستان مسکوتان - روستاى مسکوتان

قدمت: دوره اسلامى

 

قلعه فَنوجْ:

موقعیت جغرافیایى: شهرستان نیکشهر - مرکز بخش فنوج    قدمت: دوره اسلامى

 

قلعه مُحْتَرَم ْ‏آباد:

موقعیت جغرافیایى: شهرستان نیکشهر - بخش فنوج - روستاى محترم‏آباد  قدمت: دوره اسلامى

 

قلعه اِسفَنْدْ:

موقعیت جغرافیایى: شهرستان نیکشهر - بخش فنوج - روستاى اسفندقدمت: دوره اسلامى

 

قلعه هَریدوکْ:

موقعیت جغرافیایى: بخش لاشار - دهستان لاشار شمالى - روستاى هریدوک

قدمت: دوره اسلامى

 

قلعه پیرکُنار:

موقعیت جغرافیایى: بخش فنوج - دهستان فنوج - روستاى پیرکنار

قدمت: دوره اسلامى

 

قلعه هیچانْ:

موقعیت جغرافیایى: شهرستان نیکشهر - بخش مرکزى - دهستان هیچان - روستاى هیچان

قدمت: دوره اسلامى

 

قلعه بِنْتْ:

موقعیت جغرافیایى:شهرستان نیکشهر - مرکزبخش بنت    قدمت: دوره اسلامى

قلعه چِهل دُختر:

موقعیت جغرافیایى: شهرستان نیکشهر - شهر نیکشهر          قدمت:دوره اسلامى و پیش از اسلام

 

 

[ ۱۳۸٩/۱٠/٧ ] [ ۳:٤۱ ‎ب.ظ ] [ ناصر رییسی ]
.: Weblog Themes By WeblogSkin :.
درباره وبلاگ

گدروزیا.نامی که یونانیان به بلوچستان می‌داده‌اند. هرودت تاریخدان یونانی گدروزیا را یکی از ساتراپی‌های هخامنشیان برشمرده است
موضوعات وب
 
صفحات دیگر
امکانات وب

امارگیر حرفه ای سایت

بلاگیـنا - امارگیر سایت